Oog in oog met zwarte Jaguar

Avonturier BEN VALKS gaat na succes in zakenleven droom waarmaken
Oog in oog met ZWARTE JAGUAR 

Expeditie moet bedreigde roofdiersoort van ondergang redden

Dromen daar heeft hij er genoeg van. Toch heeft Ben Valks (39) de uitstervende eigenschap om ze waar te maken. De zakenman hing zijn succesvolle bedrijf in Doebai een paar jaar geleden aan de palmbomen en bereist sindsdien de uithoeken van onze planeet, waar hij bloedstollende avonturen beleeft. Na de zomer vertrekt hij naar de binnenlanden van Brazilië. De droom: oog in oog staan met de zwarte jaguar, het mysterie van de jungle en nog nooit in het wild gefilmd. De stichting om dat voor elkaar te krijgen zag deze week het levenslicht. „Ik doe het niet alleen en niet voor mezelf. Mijn team doet het voor een uniek dier dat zich niet kan verdedigen.”

AMSTERDAM, zaterdag
We herinneren hem aan zijn helse avontuur in Alaska: de Iditarod, de langste en zwaarste hondensledewedstrijd ter wereld, waar hij in 2006 als eerste Nederlander ooit aan deelnam. De knagende kou voelt hij nog dagelijks in zijn vingers ondanks dat de bijna 2000 kilometer lange tocht van Anchorache naar Nome alweer een vier jaar achter hem ligt. Er is ondertussen zo veel gebeurd. Tijd buitelt over een woordenstroom en de woordenstroom weer over aanstaande plannen.

„Mysterie van de jungle nog nooit in het wild gefilmd”
Het kost moeite om de levenslust van Ben Valks in het gareel te houden. Gisteren is gisteren. Het doel ligt in morgen. Of meer specifiek: in de binnenlanden van Brazilië. Daar zal hij na de zomer, nadat zijn boek No Risk, No Life is verschenen, met zijn team leven, afgesneden van de bewoonde wereld. „Tot we er een zien.” 
Daarmee bedoelt hij de zwarte jaguar, de geest van de jungle. Het buitenaards soepele roofdier dat opereert in de nacht, snel is als een pijl en het centrum van vele mythes van onder meer de Azteken.

De superlatieven stapelen zich tijdens deze lunch naast de clubsandwich op. „Het magische dier is de schakel tussen hemel en aarde. De Maya’s dachten zelfs dat hij verwant was aan de goden.” Met groot respect: „Jaguars doden met een gerichte beet in de nek. Het zijn prachtige, levende machines. Pijnlijke cijfers willen dat er nog maar een paar duizend in leven zijn. Ze worden nog steeds afgeslacht voor hun prachtige pels en mensen zijn altijd bang voor hem geweest.”

Duidelijk. Valks is geen steek veranderd sinds wij hem volgden in het eindeloze Alaska. Nog steeds die jongensachtige tred en felle ogen. Hij verwondert zich onveranderd over de grenzen die mensen zichzelf met hypotheken en schoonfamilies opleggen.

Je zou kunnen zeggen: makkelijk voor zo’n type dat wegens zakelijk succes in het Midden-Oosten op z’n 34e financiële vrijheid verkreeg. Iets met waterzuiveringsinstallaties leverde voldoende op om een paar jaar ’rustiger’ aan te doen. „Toen ik mijn bedrijf verkocht, ben ik mijn dromen verder gaan invullen. En geloof me. Daar heb je eigenlijk weinig geld voor nodig. Dromen zijn betaalbaar als je ze goed inricht.”

Dromen, daar gaat het om in zijn kleurrijke leven. Het opzetten van zijn zaak was net zo’n droom als de tocht die hij met een motor van Alaska naar Argentinië reed, dwars door onherbergzaam terrein. En toen kwam de motortocht over de Dodenweg in de Amazone en toen… En nu is het de zwarte jaguar die hem niet meer loslaat. Hij heeft het allemaal voor elkaar. Mooie wervende folders en een naadloos sluitend marketingplan, waarmee sponsors over de streep worden getrokken om het heilige doel te bereiken. Kleine en grote bijdragen, ze zijn allemaal welkom voor dit hogere plan.

„De legale en illegale houtkap in Brazilië en het wankele bestaan van de jaguar gaan hand in hand. Ieder jaar wordt er ter grootte van half België aan regenwoud gekapt. Er wordt letterlijk in de longen van onze planeet gehakt. Daardoor verdwijnt de natuurlijke omgeving van jaguars en ander wild. We gaan er een unieke confronterende documentaire over maken. De zwarte jaguar heeft zich nog nooit in het wild laten filmen. Waarom wij dit mysterie wel zullen ontrafelen?”
        Op dit soort moment verwacht je een moment van twijfel, misschien gevolgd door een bespiegeling. Maar niet bij Valks: „We hebben de beste experts, de laatste hightech apparatuur uit het Israëlische leger waarmee we een infraroodveld van 300 bij 300 meter kunnen creëren en we hebben een lange adem. We zullen desnoods drie jaar daar in die jungle zitten.”
Wat op zijn lijstje ’nog te doen’ stond, is inderdaad uitgegroeid tot een aangrijpende expeditie onder de naam Team Onça Preta, de Braziliaanse naam voor zwarte jaguar. Valks heeft het liever niet over zichzelf als stuwende kracht. Daarvoor hebben zich langzamerhand te veel mensen aangesloten bij zijn droom, zoals de voornaamste jaguarkenner Leandro Silveira, die promoveerde op het dier. Ook gaat de Japanse cameraman Masahiro Lijma mee. Hij legde ooit de al even mysterieuze sneeuwkat vast.

Het lijkt vaak dat dromen komen aanwaaien, maar altijd hebben ze ergens een oorsprong. De fascinatie voor de zwarte jaguar ligt volgens Valks misschien wel besloten in een cassette van Walt Disney, die hij als kind kreeg. „Een van de boeken ging over wildlife. Ik heb als gebiologeerd naar een foto van een zwarte jaguar gekeken, waarschijnlijk opgenomen in een dierentuin. En vergeet niet: ik ben een kind van het platteland. Ik reed eerder op een paard dan op een fiets.”

• Ook al kost het drie jaar van zijn leven, beroepsavonturier Ben Valks zál de zwarte jaguar vinden.
• Met uitsterven bedreigd vanwege zijn prachtige pels.
• De magie rondom het roofdier blijft. Hij vertoont zich nooit.
• Boskap en -branden vormen samen met jagers (inzet) de grootste vijanden.

Laten we eerlijk zijn: Valks volgt zijn dromen, maar het zijn wel dromen die een positief effect hebben op de kwetsbare wereld om hem en ons heen. De inkomsten van zijn boek gaan linea recta naar een weeshuis voor gehandicapten in Guatemala. De inkomsten die voortkomen uit de aanstaande documentaire komen ten goede aan de 2000 kilometer lange jaguarcorridor in Brazilië, waardoor jaguars zich vrij van het Amazonegebied naar het Pantanalgebied kunnen verplaatsen, ondanks de oprukkende menselijke bebouwing en sloopwerk. „Ook zijn de inkomsten bedoeld om de veeboeren te compenseren voor vee dat door jaguars is aangevallen. Ze hoeven dan geen jager in dienst te nemen die de beesten afknalt.”
Jaren de bush in voor een hoger doel, voor het boetseren van dromen. Geen inkomsten en leven met minimale middelen. Geen eigen huis en haard. Armoede of rijkdom? „Beide. Ik heb goede vrienden en familie. Ik neem ze in mijn hart altijd mee. Soms ben ik stiekem wel jaloers op die gezellige warme gezinnen, die met kerst een kalkoen op tafel hebben staan. Ik krijg in een versneld tempo rimpels en ervaar vaak het alleen-zijn. Dromen hebben een prijs.”

Meer info: www.black-jaguar.org

Bron: Telegraaf 10 april 2010
Door: Rob Hammink
PDF